Zaman şeridi
Menderes nasıl kıvrılarak akıyorsa, Aydın'ın tarihi de öyle. Yedi bin yılı tek bir çizgide izle; her olay kaynağına bağlı.
- MÖ 5500 – MÖ 1200Tarih öncesi
-
Yaklaşık 8.000 yıl önce
Beşparmak Dağları'ndaki Karakaya Mağarası'na resimler yapıldı. [1]
-
Geç Tunç Çağı
Tepecik'te sur, kuleler, Miken kraterleri ve Hitit hiyeroglifli mühür baskıları; biri bir prensin adını taşır. [2]
- MÖ 1200 – MÖ 334Karya ve İyonya
-
MÖ 13. yüzyıl
Bizanslı yazar Stephanos'a göre Afrodisias bir Karia kenti olarak kuruldu. [3]
-
MÖ 650'den sonra
Milet Karadeniz'de ve Akdeniz'de kurduğu kolonilerle zenginleşti; en parlak dönemi MÖ 7. ve 6. yüzyıllar. [4]
-
MÖ 546
Milet Pers egemenliğine girdi. [4]
-
MÖ 494
Persler Didyma'daki tapınağı yaktı. [6]
- MÖ 334 – MÖ 133Helenistik dönem
-
MÖ 350
Priene'nin 5.000 kişilik tiyatrosu yapıldı. [5]
-
MÖ 311
Didyma yeniden canlandı, tapınağın yeniden yapımına başlandı; Selevkoslar döneminde boyutları büyütüldü. [6]
-
Hellenistik dönem
Mimar Hermogenes Magnesia'daki Artemis Leukophryene Tapınağı'nı kurdu; Hellenistik Anadolu'nun dördüncü büyük tapınağı. [7]
- MÖ 133 – MS 395Roma dönemi
-
MÖ 70
Alabanda Roma'nın Asia eyaletine katıldı. [12]
-
MÖ 1. yüzyıl
İmparator Augustus Afrodisias'ı kendi koruması altına aldı; bugün görülen anıtların çoğu sonraki iki yüzyıla aittir. [3]
-
MÖ 63 – MS 21
Amasyalı Strabon Nysa'da eğitim gördü. [11]
-
MS 3. yüzyıl sonu
Afrodisias Roma'nın Karia eyaletinin başkenti oldu. [3]
- 395 – 12. yüzyılBizans dönemi
-
385
Didyma, Theodosius'un emriyle önemini tamamen yitirdi; bitmemiş tapınağın içine bir kilise yapıldı. [6]
-
6. yüzyıldan sonra
Afrodisias geriledi, Afrodit tapınağı kiliseye çevrildi; kent 12. yüzyılda terk edildi. [3]
- 12. – 13. yüzyılTürklerin gelişi
-
12. yüzyıl başı
Selçuklu idaresindeki Tralleis Bizanslılar tarafından geri alındı. [15]
-
1177 dolayları
II. Kılıcarslan'ın kuvvetleri kenti aldı; İmparator I. Manuel geri almayı başardı. [15]
-
1282
Menteşe Bey kenti kesin olarak Türk idaresine aldı. Türkler kente Güzelhisar dedi. [15]
- 1308 – 1426Menteşe ve Aydınoğulları
-
1308
Germiyanoğulları ordusunda subaşı olan Mehmed Bey bölgenin hâkimi oldu ve Aydınoğulları Beyliği'ni kurdu. [16]
-
1309 dolayları
Aydınoğlu Mehmed Bey Güzelhisar'ı aldı; kent beyliğin önemli şehirlerinden biri oldu. [15]
-
1334 – 1348
Umur Bey Ege, Mora ve Gelibolu'ya deniz seferleri düzenledi; 1348'de İzmir kalesine saldırırken öldü. [16]
-
1390
İsa Bey Yıldırım Bayezid'e bağlılığını bildirdi. [16]
-
1402 sonrası
Ankara Savaşı'ndan sonra Timur toprakları beyliğe geri verdi. [16]
- 1426 – 1919Osmanlı dönemi
-
1451
Tahrir defterine göre Güzelhisar yedi mahalleli, yaklaşık 970 nüfuslu küçük bir kasabaydı. [15]
-
1671
Evliya Çelebi kentte 26 mahalle ve yaklaşık 6.770 ev saydı. [15]
-
17. yüzyıl
Menemen'deki Güzelhisar'dan ayırmak için "Güzelhisâr-ı Aydın" denmeye başlandı; 19. yüzyıl sonunda yalnızca Aydın adı kaldı. [15]
-
1857 – 1866
İzmir–Aydın demiryolunun yapımı 1857'de başladı, 1866'da kente ulaştı; ekonomik ve sosyal gelişme hızlandı. [15]
-
1867
Yeni idari düzenlemeyle Aydın sancağı oluşturuldu. [15]
-
1895
Kentte deprem oldu. [15]
- 1919 – 1922Millî Mücadele
-
15 Mayıs 1919
İzmir işgal edildi. [19]
-
27 Mayıs 1919
Aydın Yunan kuvvetlerince işgal edildi. [15]
-
1919
Yörük Ali Efe ve arkadaşları ilk Malgaç baskınını yaptı; ardından Erbeyli baskını, Tellidede muharebeleri ve Kızılçay pususu geldi. [19]
-
4 Temmuz 1919
Aydın yeniden işgal edildi. [15]
-
1922
Geri çekilen Yunan kuvvetleri kenti yaktı; büyük kısmı harap oldu. [15]
-
7 Eylül 1922
Kısmen yıkılmış, nüfusu çok azalmış Aydın Türk kuvvetlerince kurtarıldı. [15]
- 1923 – 2000Cumhuriyet
-
1924
Aydın, adını taşıyan ilin merkezi oldu. [15]
-
1960
Kentte bir tekstil fabrikası ve pamuk kombinası kuruldu. [15]
-
1927 → 1990
Kent merkezinin nüfusu 11.987'den 106.603'e çıktı. [15]
- 2000 – bugünBugün
Kaynaklar
- Mağaralar · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Tepecik Höyüğü, Çine · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Afrodisias · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Milet · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Priene · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Apollon Tapınağı · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Magnesia · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Alinda · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Tralleis · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Tralleis Antik Kenti ve Kazıları · Türkiye Turizm Ansiklopedisi, erişim 19.11.2026
- Nysa · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Alabanda (Araphisar) · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Tralles · Wikipedia, erişim 19.11.2026
- Mastaura · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Feridun Emecen, "Aydın", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 4, İstanbul 1991, s. 235–237 · TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, erişim 21.11.2026
- Erdoğan Merçil, "Aydınoğulları", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 4, İstanbul 1991, s. 239–241 · TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, erişim 21.11.2026
- Camiler · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Kaleler · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Emine Pancar, "Aydın Cephesi Kuva-yı Milliyesi İçin Yürütülen İaşe ve İkmal Faaliyetleri", Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21/2, 2011, s. 274–284 · DergiPark, erişim 21.11.2026
- Kuvâ-yı Milliye Müzesi (Çine) · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- İncirliova (adın değişimi, ilçe oluşu) · Vikipedi, erişim 21.11.2026
- Nazilli Basma Fabrikası · Atatürk Ansiklopedisi, erişim 21.11.2026
- Germencik Ekşili Tavuk coğrafi işaret tescil belgesi (No 607, 23.11.2020) · Türk Patent ve Marka Kurumu, erişim 21.11.2026
- Aydın'ın ilçeleri (yüzölçümü ve ilçe oluş yılı tablosu) · Vikipedi, erişim 21.11.2026
- Aydın Arkeoloji Müzesi · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Aphrodisias (Dünya Mirası, 2017) · UNESCO Dünya Mirası Merkezi, erişim 21.11.2026
- 2025 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçları, Aydın ilçe nüfusları (TÜİK verisinin haberi) · Yeni Söke Gazetesi, erişim 21.11.2026
- Aydın'ın coğrafi işaretli ürünleri (Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Mart 2026 verisi) · Aydın Ses Gazetesi, erişim 21.11.2026