Şahsiyetler
Milet'te ilk felsefeyi yapanlardan Ayasofya'nın mimarına, dağdaki efeden körüklü çizmenin ustasına: Aydın'ın tarihine iz bırakanlar.
Antik çağ
-
-
Anaksimandros
Her şeyin kaynağını sınırsız ve sonsuz bir öz olan "apeiron"da aradı. [1]
-
Anaksimenes
Milet okulunun üçüncü düşünürü; ana maddeyi havada gördü. [1]
-
Kraliçe Ada
Hekatomnos'un kızı. Kardeşi tarafından Halikarnassos'tan çıkarılınca MÖ 340 dolaylarında Alinda'yı başkent yaptı. [2]
-
Hermogenes
Vitruvius'a göre sahte çift sütunlu tapınak planını ilk kuran mimar. Başyapıtı Magnesia'daki Artemis Leukophryene Tapınağı. [3]
-
-
Beylikler ve Osmanlı
-
-
Umur Bey
Ege, Mora ve Gelibolu'ya deniz seferleri düzenledi; 1348'de İzmir kalesine saldırırken öldü. [7]
-
-
Üveys Paşa
Mısır beylerbeyi; kent merkezindeki camiyi yaptırdı. Kardeşi Ramazan Paşa'nın camisi 1595 tarihli. [9]
-
Efeler ve Millî Mücadele
-
-
Yörük Ali Efe
Sarıtekeli aşiretinden Yörük Abdi ile Fatma Hanım'ın oğlu. 19 yaşında dağa çıktı. Aydın bölgesinde işgale karşı kurulan ilk ulusal kuvvet onun çetesiydi; ilk Malgaç baskınını yaptı. Yenipazar'daki evi müze, mezarı müzenin bahçesinde. [11][13][14]
-
-
Albay Şefik (Aker)
57. Tümen komutanı. Efelerle askerlik şubesinde konuştu, silahlı direnişin nasıl örgütleneceğine dair görüş bildirdi; heykeli Çine Kuvâ-yi Milliye Müzesi'nde. [13][15]
Ustalar ve derleyenler
-
Hüseyin Rıfat Oral (Sağır Usta)
Girit'ten Söke'ye gelip körüklü çizme zanaatını başlattı; Ankara Süvari Alayı'nın tamamına çizme yaptığı yazılır. [16]
-
Mehmet Yüksel Usta
Söke ile anılan "baklava" ve "düz körük" çizme modellerini uyguladı. [16]
-
Selim Sırrı Tarcan
Zeybek oyununu derledi; efelerin kıyafetlerini inceleyerek oyunda giyilecek kıyafeti tespit etti. [17]
Cumhuriyet
-
Adnan Menderes
Aydın doğumlu devlet adamı. 1931'de CHP Aydın milletvekili oldu, 1946'da Demokrat Parti'nin kurucuları arasında yer aldı, 1950–1960 arasında başbakanlık yaptı. 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra yargılandı ve 17 Eylül 1961'de idam edildi; itibarı 1990'da yasayla iade edildi. [18]
Fotoğraf: Bilinmiyor (dönem gazetesi), Public domain · Bu kupürde Yörük Ali Efe, Torbalılı Abdullah Efe ile birliktedir.
Kaynaklar
- Milesian school (Thales, Anaximander, Anaximenes) · Wikipedia, erişim 21.11.2026
- Alinda · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Magnesia · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Nysa · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Tralleis · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Tralles · Wikipedia, erişim 19.11.2026
- Erdoğan Merçil, "Aydınoğulları", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 4, İstanbul 1991, s. 239–241 · TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, erişim 21.11.2026
- Feridun Emecen, "Aydın", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 4, İstanbul 1991, s. 235–237 · TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, erişim 21.11.2026
- Camiler · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Kaleler · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Mehmet Sait Halim Gençoğlu, "Osmanlı Belgeleri'nde Yörük Ali Efe ve Zeybekler", Yegâh Mûsikî Dergisi 2/2, 2019, s. 95–108 · DergiPark, erişim 21.11.2026
- Murat Lüleci, "Romantik Eşkıyalar: Türk Kültüründe Zeybek/Efe Geleneğinin Edebî Temsilleri Üzerine Bir Değersöküm Denemesi", Millî Folklor 136, 2022, s. 140–153 · DergiPark, erişim 21.11.2026
- İlker Bayram, "Milli Mücadele'de Aydın'da Efelerin Rolü", Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi 1/1, s. 127–150 · DergiPark, erişim 21.11.2026
- Yörük Ali Efe Müzesi · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Kuvâ-yı Milliye Müzesi (Çine) · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
- Söke Körüklü Çizmesi coğrafi işaret tescil belgesi (No 340, 10.04.2018) · Türk Patent ve Marka Kurumu, erişim 21.11.2026
- M. Şevki Çapan, "Selim Sırrı Tarcan'ın Zeybek Oyunu Derleme Çalışmaları", Muğla Üniversitesi SBE Dergisi 8, 2002 · DergiPark, erişim 21.11.2026
- Şaban Sitembölükbaşı, "Menderes, Adnan", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 29, 2004, s. 125–128 · TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, erişim 21.11.2026