0/17

Aydın

Büyük Menderes'in kentleri

Arazi: AWS Terrain Tiles · Uydu: Sentinel-2 cloudless 2016, EOX, CC BY 4.0 · Üç Gözler: temsilî 3D model

Büyük Menderes kıvrıla kıvrıla akar. Antik çağda adı Maiandros'tu; İngilizcedeki meander ("kıvrılarak akmak") sözcüğü bu nehrin adından gelir.

Bu atlas o kıvrımı izliyor: ovanın kenarındaki antik kentlerden zeytinliklere, efelerin dağlarından Ege kıyısına. Sayfanın kenarındaki çizgi de nehir gibi kıvrılarak seninle ilerliyor.

3D arazi: AWS Terrain Tiles · Sentinel-2 cloudless 2016, EOX, CC BY 4.0 · Sınırlar: © OpenStreetMap

Yolculuk · 17 durak

Menderes boyunca

Kaydır, ovanın üstünde uç. Efeler'den başlayıp doğuya, Karacasu'nun dağlarına, oradan güneye ve denize, Didim'e kadar 17 ilçenin hepsine uğruyoruz. Her durak pasaportuna damga olarak düşer.

01 / 17 · 310.241 kişi

Efeler

İlin merkezi. Antik Tralleis'in terasından ovaya doğru büyüyen kent, Üç Gözler'in gölgesinde yaşar.

Tralleis terasından Aydın ve Menderes ovası
Fotoğraf: Zeynel Cebeci, CC BY-SA 4.0
  • Antik kent

    Tralleis

    Aydın'ın kurulduğu terastaki antik kent; Üç Gözler onun ayakta kalan yapısı. [1]

  • Osmanlı dönemi

    17. yüzyıl

    Menemen'deki Güzelhisar'dan ayırmak için "Güzelhisâr-ı Aydın" denmeye başlandı; 19. yüzyıl sonunda yalnızca Aydın adı kaldı. [2]

  • Millî Mücadele

    7 Eylül 1922

    Kısmen yıkılmış, nüfusu çok azalmış Aydın Türk kuvvetlerince kurtarıldı. [2]

  • İlçe

    Üç Osmanlı camisi

    Mısır Beylerbeyi Üveys Paşa'nın 1568'de, kardeşi Ramazan Paşa'nın 1595'te ve Süleyman Bey'in 1683'te yaptırdığı camiler kent merkezindedir. [3]

  • Müze

    Aydın Arkeoloji Müzesi

    Ilıcabaşı'ndaki yeni binası 2012'de açıldı. [4]

Efeler sayfasının tamamı →

02 / 17 · 28.307 kişi

Köşk

Adını 1653 depreminin bıraktığı izden aldığı anlatılan, Aydın–Denizli yolu üzerindeki ilçe.

  • İlçe

    Göçük'ten Köşk'e

    Köşk Belediyesi'nin anlattığına göre 1653 depreminden sonra halk buraya önce Göçük dedi; ad zamanla benzerliğinden Köşk'e dönüştü. 1878'de nahiyeydi. [5]

Köşk sayfasının tamamı →

05 / 17 · 162.156 kişi

Nazilli

Büyük Menderes vadisinin doğusundaki büyük kent. Cumhuriyet'in ilk basma fabrikası burada kuruldu.

Nazilli'nin genel görünümü
Fotoğraf: Erdalkara, CC0
  • İlçe

    Sümerbank Basma Fabrikası

    Temeli 25 Ağustos 1935'te atılan fabrika 9 Ekim 1937'de Atatürk'ün katıldığı törenle açıldı. Devlet eliyle kurulan ilk basma fabrikası olarak anılır; 2002'de kapatıldı. [9]

  • Antik kent

    Harpasa

    Arkaik surlardan Arpaz Beyliği'ne, kesintisiz yaşanmış bir tepe kenti. [10]

  • Antik kent

    Mastaura

    Tonozların taşıdığı teraslara kurulmuş, piskoposluk merkezi bir vadi kenti. [11]

  • Sofra

    Nazilli Kar Helvası

    Kış boyunca dağdaki kar kuyularında saklanan karın, vişne şurubuyla yaz serinliğine dönüşmesi. [12]

Nazilli sayfasının tamamı →

07 / 17 · 13.137 kişi

Buharkent

Menderes vadisinin doğu ucu; adını yer altının sıcak buharından alır.

  • İlçe

    Buharın kenti

    Eskiden merkezi Burhaniye olan Çubukdağ bucağıydı. 1987'de Kuyucak'tan ayrılarak ilçe oldu; adı jeotermal kaynaklarından dolayı Buharkent konuldu. [15]

Buharkent sayfasının tamamı →

08 / 17 · 17.225 kişi

Karacasu

Afrodit'in kenti Afrodisias ve adıyla tescilli çömleği.

Afrodisias stadyumu
Fotoğraf: Bernard Gagnon, CC BY-SA 3.0
  • Antik kent

    Afrodisias

    Afrodit'in kenti. Heykel okulu, stadyumu ve 2017'den beri UNESCO Dünya Mirası. [16]

  • Zanaat

    Karacasu çömleği

    Yazır köyünün kırmızı toprağından, boya katılmadan; çarkta biçimlenip odun fırınında 8–12 saat pişer. [17]

Karacasu sayfasının tamamı →

10 / 17 · 47.906 kişi

Çine

Çine Çayı'nın ovası, yedi bin yıllık bir höyükten Millî Mücadele'nin karargâhına uzanır.

Alabanda tiyatrosu
Fotoğraf: faktor1komma5 /by Claus P. Heibel from Didim/Aydın, Türkiye, CC BY 2.0
  • Antik kent

    Tepecik Höyüğü

    Çine ovasında yedi bin yılı aşan katmanlar; Hitit mühürleri ve Miken kraterleri. [19]

  • Antik kent

    Alabanda

    Adı "at yarışı" demek olan Karia kenti; sikkelerinde kanatlı at. [20]

  • Sofra

    Çine Köftesi

    Çine meralarında otlayan genç danaların döş ya da kol etinden, közde iki buçuk dakikada pişen köfte. [21]

  • Müze

    Kuvâ-yi Milliye Müzesi

    Güney cephesinin kurtuluş planlarının yapıldığı 1906–1909 tarihli bina. [22]

  • Müze

    Arıcılık Müzesi

    2010'da açılan, Türkiye'nin ilk arıcılık müzesi. [23]

Çine sayfasının tamamı →

11 / 17 · 10.352 kişi

Karpuzlu

Karia Kraliçesi Ada'nın başkenti Alinda, ilçenin evlerinin hemen üstünde yükselir.

Alinda'nın üç katlı çarşı binası
Fotoğraf: Mark Landon, CC BY 4.0
  • Antik kent

    Alinda

    Karia Kraliçesi Ada'nın başkenti; üç katlı çarşı binası hâlâ ayakta. [24]

Karpuzlu sayfasının tamamı →

13 / 17 · 58.230 kişi

İncirliova

Adını incirden alan ilçe. Bataklıklar kuruyup incir ağaçları çoğalınca Karapınar, İncirliova oldu.

Menderes'in alüvyon ovası
Fotoğraf: Thérèse Gaigé, CC BY-SA 3.0
  • İlçe

    Karapınar'dan İncirliova'ya

    Yerleşimin ilk adı, toprağı ıslak ve bataklık olduğu için Karapınar'dı. Bataklıklar kuruyup incir ağaçları çoğalınca 1934'te adı İncirliova oldu. 1987'de ilçe oldu. [25]

  • Sofra

    Aydın İnciri

    Dalında kuruyup kendiliğinden düşen, güneşte ahşap sergilerde kurutulan Sarılop inciri. 2007'den beri menşe adıyla tescilli. [26][14]

İncirliova sayfasının tamamı →

15 / 17 · 123.843 kişi

Söke

İlin en geniş ilçesi. Menderes'in denize ulaştığı ova, pamuğu ve Priene'nin yamaçtaki terasları.

Priene'de Athena Tapınağı'nın sütunları
Fotoğraf: Tomisti, CC BY-SA 4.0
  • Antik kent

    Priene

    Samsun Dağı'nın yamacına teras teras kurulmuş İyon kenti. [29]

  • Zanaat

    Söke körüklü çizmesi

    Giritli Sağır Usta'yla başlayan, efe kıyafetinin parçası olan, yürürken gıcırdayan el yapımı çizme. [30]

  • Zanaat

    Güllübahçe bez bebekleri

    Dikiş makinesi kullanılmadan elle dikilen, Söke'nin giyimini taşıyan yirmi figür. [31]

  • Doğa

    Büyük Menderes Deltası

    Bataklık, lagün ve kıyı okları. 1994'te millî parka katıldı; A sınıfı sulak alan. [32]

  • Doğa

    Bafa Gölü

    Aydın ile Muğla'nın sınırında, önemli kuş alanları arasında. [33]

Söke sayfasının tamamı →

16 / 17 · 141.431 kişi

Kuşadası

Aydın'ın Ege kapısı: kalesi bir adada, kıyısı plajlarla, güneyi millî parkla çevrili.

Kuşadası'nda Güvercinada
Fotoğraf: Zeynel Cebeci, CC BY-SA 4.0
  • İlçe

    Güvercinada Kalesi

    Güvercin Adası'ndaki çok eski bir yapıdır. 19. yüzyılda Mora isyanı sırasında Osmanlılar adaya karşı saldırılarda ileri karakol olarak kullandı. [18]

  • Doğa

    Dilek Yarımadası

    Samsun Dağları'nın Ege'ye uzanan son burnu; 1966'da millî park oldu. Anadolu kestanesinin en güneydeki doğal yayılışı burada. [32]

Kuşadası sayfasının tamamı →

17 / 17 · 103.141 kişi

Didim

Apollon'un kehanet merkezi Didyma ile Milet'in limanları aynı ilçenin sınırlarında.

Didyma'da Apollon Tapınağı
Fotoğraf: Bernard Gagnon, CC BY-SA 3.0
  • Antik kent

    Didyma

    Apollon'un kehanet merkezi; hiç bitirilemeyen dev tapınak. [34]

  • Antik kent

    Milet

    Dört limanlı İyon kenti; Karadeniz'den Akdeniz'e koloniler kurdu. [35]

  • İlçe

    İlyas Bey Külliyesi

    Balat'taki cami 1404 yıllarında Menteşeoğulları'ndan İlyas Bey tarafından yaptırıldı. [3]

Didim sayfasının tamamı →

17 durağın sonu. Pasaportunda 0/17 damga var.

Pasaportu aç

Kulak ver

Her bölümün kendi sesi var: zeytinlikte ağustos böcekleri, kıyıda Ege, tiyatroda taşın yankısı, zeybekte davul ve zurna. Sesleri kodla sentezledik; açmak için üstteki ses düğmesine bas.

Pasaportun

Gezdiğin her ilçe ve antik kent pasaportuna damga olarak düşer. 17 ilçenin hepsini dolaşmayı dene.

Pasaportu aç

Atlasın bölümleri

Fotoğraf: Bernard Gagnon, CC BY-SA 3.0 · Fotoğraf: Acar54, CC BY-SA 4.0 · Fotoğraf: Bernard Gagnon, CC BY-SA 3.0 · Fotoğraf: Ces5333, CC BY-SA 4.0 · Fotoğraf: Zeynel Cebeci, CC BY-SA 4.0 · Fotoğraf: Dosseman, CC BY-SA 4.0 · Fotoğraf: Fatma İrem TINAZLI, CC BY-SA 4.0 · Fotoğraf: Erdalkara, CC0 · Fotoğraf: Pascal Sebah, Public domain · Fotoğraf: Carole Raddato, CC BY-SA 2.0 · Fotoğraf: Thérèse Gaigé, CC BY-SA 3.0 · Fotoğraf: Pascal Sebah, Public domain · Fotoğraf: Acar54, CC BY-SA 4.0 · Fotoğraf: Bilinmiyor (dönem gazetesi), Public domain · Fotoğraf: Mark Landon, CC BY 4.0 · Fotoğraf: AEY, CC BY-SA 4.0 · Fotoğraf: Bernard Gagnon, CC BY-SA 3.0 · Fotoğraf: Zeynel Cebeci, CC BY-SA 4.0

Yolculuğun kaynakları

  1. Tralleis · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  2. Feridun Emecen, "Aydın", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 4, İstanbul 1991, s. 235–237 · TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, erişim 21.11.2026
  3. Camiler · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  4. Aydın Arkeoloji Müzesi · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  5. Köşk, Aydın (adın kökeni, Köşk Belediyesi kaynaklı) · Vikipedi, erişim 21.11.2026
  6. Yörük Ali Efe Müzesi · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  7. Nysa · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  8. Kaplıcalar · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  9. Nazilli Basma Fabrikası · Atatürk Ansiklopedisi, erişim 21.11.2026
  10. Harpasa · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  11. Mastaura · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  12. Nazilli Kar Helvası coğrafi işaret tescil belgesi (No 354, 31.05.2018) · Türk Patent ve Marka Kurumu, erişim 21.11.2026
  13. Kuyucak · Vikipedi, erişim 21.11.2026
  14. Aydın'ın coğrafi işaretli ürünleri (Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Mart 2026 verisi) · Aydın Ses Gazetesi, erişim 21.11.2026
  15. Buharkent (ilçe oluşu, jeotermal) · Vikipedi, erişim 21.11.2026
  16. Afrodisias · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  17. Karacasu Çömleği coğrafi işaret tescil belgesi (No 606, 23.11.2020) · Türk Patent ve Marka Kurumu, erişim 21.11.2026
  18. Kaleler · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  19. Tepecik Höyüğü, Çine · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  20. Alabanda (Araphisar) · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  21. Çine Köftesi coğrafi işaret tescil belgesi (No 397, 29.11.2018) · Türk Patent ve Marka Kurumu, erişim 21.11.2026
  22. Kuvâ-yı Milliye Müzesi (Çine) · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  23. Çine Arıcılık Müzesi · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  24. Alinda · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  25. İncirliova (adın değişimi, ilçe oluşu) · Vikipedi, erişim 21.11.2026
  26. Aydın İnciri ürün şartnamesi (AB korumalı menşe adı, İngilizce) · Birleşik Krallık hükümeti yayını (GOV.UK), erişim 21.11.2026
  27. Magnesia · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  28. Germencik Ekşili Tavuk coğrafi işaret tescil belgesi (No 607, 23.11.2020) · Türk Patent ve Marka Kurumu, erişim 21.11.2026
  29. Priene · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  30. Söke Körüklü Çizmesi coğrafi işaret tescil belgesi (No 340, 10.04.2018) · Türk Patent ve Marka Kurumu, erişim 21.11.2026
  31. Güllübahçe Bez Bebekleri coğrafi işaret tescil belgesi (No 1771, 04.09.2025) · Türk Patent ve Marka Kurumu, erişim 21.11.2026
  32. Dilek Yarımadası Büyük Menderes Deltası Millî Parkı (Tarım ve Orman Bakanlığı 4. Bölge Müdürlüğü belgesine dayanarak) · Küre Ansiklopedi, erişim 21.11.2026
  33. Kuş gözlem alanı · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  34. Apollon Tapınağı · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026
  35. Milet · Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, erişim 21.11.2026