0/17

Aydın mutfağı

Dalında kuruyan incir, közde iki buçuk dakika pişen köfte, kuyuda yaz bekleyen kar. Bu sayfadaki her yemek, coğrafi işaret tescil belgesindeki tanımına ve tarifine dayanır.

İncir: dalından sofraya

Aydın İnciri, kurutulmuş Sarılop inciridir. 2007'de menşe adıyla tescil edildi; Avrupa Birliği'nde de korunuyor. Büyük Menderes vadisinde Buharkent'ten Söke'ye, yamaçlarda yetişir. [1] [8]

  1. 1

    Haziran

    İlek asılır

    Kuru incir için tozlaşma şarttır. 5–20 Haziran arasında erkek incir ağaçlarından (ilek) toplanan meyveler dişi Sarılop ağaçlarının dallarına asılır; tozlaşmayı Blastophaga psenes adlı küçük bir arı taşır. Bu günlerde Aydın'ın birçok ilçesinde ilek pazarları kurulur.

  2. 2

    Ağustos

    İncir kendi düşer

    Yeterince olgunlaşıp dalında kuruyan incir kendiliğinden yere düşer. Deneyimli eller onları her gün tek tek toplar; bozuklar ve iyiler ayrı kaplara girer.

  3. 3

    Ağustos–Eylül

    Güneşte kurur

    İncirler bahçenin güneşli, havadar bir köşesindeki ahşap sergilere tek sıra serilir. Akşam toplanıp böceğe ve çiye karşı örtülür, sabah yeniden serilir. Bu, incir kuruyana kadar her gün tekrarlanır.

  4. 4

    Sonbahar

    Aydın İnciri

    Kabuğu ince ve beyazımsı sarı, içi bal gibi koyu. Kilogramda en fazla 90 tane, en az yüzde 50 şeker. Germencik İncir Festivali ve İncirliova Altın İncir Festivali her yıl bu meyveyi kutlar.

Tescilli sofra

Çine

Mahreç işareti · No 397 · 2018

Çine Köftesi

Çine meralarında otlayan genç danaların döş ya da kol etinden, közde iki buçuk dakikada pişen köfte.

Eti Çine'deki meralarda beslenen, silaj ve şeker pancarı küspesi yemeyen 1–1,5 yaşında Alaca, Esmer ve Simental erkek sığırlardan gelir. Et, Çine'deki kesimhanelerden belgeyle alınmak zorundadır.

Et asla tek başına ikinci kez kıyılmaz: bir kısmı önce iç yağla, sonra soğanla kıyılır, kalanı tek seferde. Karışım bir gece dinlenir, şekli ıslak elle verilir. [2]

Tarifi aç 8 kişilik

Malzemeler

  • 1 kg kıyma (dana döşünden, 0 numara ince taraktan)
  • 50 g hayvan iç yağı
  • 100 g soğan
  • 5 g tuz
  • 5 g kimyon

Yapılışı

  1. Kesilen hayvan iki gün soğukta askıda bekletilir.
  2. Etin az bir kısmı önce iç yağla, ardından soğanla kıyılır; kalan et tek seferde kıyılır.
  3. Tuz ve kimyon eklenip yoğrulur, karışım 6 saat (akşamdan sabaha) dolapta dinlendirilir.
  4. El ıslatılarak, terletmeden 3–3,5 cm eninde, 5–5,5 cm boyunda şekil verilir.
  5. Ne çok alevli ne küllenmiş közde 2–2,5 dakika pişirilir.

Tescil belgesindeki üretim metodundan kısaltılarak aktarıldı.

Efeler

Mahreç işareti · No 1198 · 2022

Aydın Yuvarlaması

Avuçta yuvarlanan küçük köfteler, tereyağlı sos ve nohutla pişer, üstüne süzme yoğurt döker. Düğün yemeği.

Adını, köftelerin elde yuvarlanarak şekil almasından alır: 2–4 cm boyunda, iki ucu incelen silindirler.

Aydın'ın düğün yemekleri arasındadır. Belge, kızartma için tercihen tescilli Aydın Memecik Zeytinyağı'nı önerir. [3]

Tarifi aç 6 kişilik

Malzemeler

  • 250 g dana kıyma (döşten, az yağlı, 2 kez çekilmiş)
  • 1 yumurta
  • 2 kuru soğan
  • 15 g karabiber, 10 g tuz
  • 500 g un
  • 250 ml sıvı yağ (kızartma)
  • 150 g tereyağı, 150 g salça, 25 g toz kırmızıbiber
  • 120 g haşlanmış nohut, 300 ml et suyu, 100 ml su
  • 250 g süzme yoğurt; isteğe göre sarımsak ve maydanoz

Yapılışı

  1. Yumurta, rendelenmiş soğan, tuz, karabiber ve kıyma karıştırılır; un azar azar eklenip yumuşak bir hamur yoğrulur, 15 dakika dinlenir.
  2. Hamur 1 cm kalınlığında açılır, 2 cm'lik şeritlere kesilir, şeritler rulo yapılıp 1,5–2 cm'lik parçalara bölünür.
  3. Her parça avuçta iki ucu ince 2–4 cm'lik silindir olarak yuvarlanır, unlu tepsiye dizilir; fazla unu elenip kızartılır.
  4. Tereyağı, sıvı yağ, salça, kırmızıbiber, et suyu ve suyla sos pişirilir; köfteler ve nohut eklenip yaklaşık 45 dakika pişer.
  5. Üstüne sarımsaklı ya da sade süzme yoğurt dökülerek servis edilir.

Tescil belgesindeki üretim metodundan kısaltılarak aktarıldı.

Germencik

Mahreç işareti · No 607 · 2020

Germencik Ekşili Tavuk

Koruk ekşisiyle pişen köy tavuğu. 1937'de Atatürk'e Hıdırbeyli'de ikram edildi.

Tescil belgesine göre Atatürk 1937'deki ziyaretinde Hıdırbeyli Mahallesi'nde bu yemekle ağırlandı ve beğendi. Mahalle Ege 2. Ordu Madalyası ile ödüllendirildi; madalya ve beratı Germencik Belediyesi'nde saklanıyor.

Ekşisi, Germencik'te yetişen yediveren üzümünün koruğundan gelir: olgunlaşmadan toplanan üzüm sıkılır, süzülür, kaynatılıp şişelenir. [4]

Tarifi aç 4–6 kişilik

Malzemeler

  • 1 köy tavuğu
  • 4 orta boy soğan, 3 diş sarımsak
  • 1 çay bardağı zeytinyağı
  • 1 su bardağı koruk ekşisi
  • 1 yemek kaşığı salça, 2 domates
  • 1,5 tatlı kaşığı tuz, 1 çay kaşığı karabiber, 1 yemek kaşığı toz kırmızıbiber

Yapılışı

  1. Tavuk odun ateşinde 15 dakika haşlanır.
  2. Kızgın zeytinyağında her yanı kızarana kadar yaklaşık 5 dakika kızartılıp kenara alınır.
  3. Aynı tavada salça kavrulur; soğan ve sarımsak, ardından domates eklenir, baharatlar ve bir çay bardağı haşlama suyu katılır.
  4. Tavuk, sos ve haşlama suyu tencerede kaynatılır, koruk ekşisi eklenip 25 dakika daha pişer.
  5. Ekşinin tavuğa işlemesi için en az 2 saat dinlendirilir, ısıtılıp sıcak servis edilir.

Tescil belgesindeki üretim metodundan kısaltılarak aktarıldı.

Nazilli

Mahreç işareti · No 354 · 2018

Nazilli Kar Helvası

Kış boyunca dağdaki kar kuyularında saklanan karın, vişne şurubuyla yaz serinliğine dönüşmesi.

İlk kardan sonra, 1.800 metrelik Aydın Dağları'nın kuytu yerlerinde kazılmış kuyularda kar biriktirilir. Kuyular erimesin diye meşe yapraklarıyla örtülür; ilk yağan kar kullanılmaz.

Sıkışmış kar kalıp kalıp kesilip çuvallara doldurulur ve yaz gelince helvacılara verilir. Üstüne, birebir şekerle bekletilip kaynatılan vişneden yapılmış koyu kırmızı şurup dökülür. [5]

Söke

Mahreç işareti · No 1761 · 2025

Söke Kulak Çorbası

Kulak biçimli, kıymalı küçük hamurlar zeytinyağında kızarır, sonra çorbaya girer.

Halk arasında "kulaklı çorba" da denir. Un, yumurta, su ve tuzla yoğrulan hamur kulağa benzeyen küçük parçalara bölünür, içine kıymalı harç konur.

Hamurlar zeytinyağında kızartılır: dışı gevrekleşir, içi yumuşak kalır. Misafirde, ramazanda, düğünde ve bayramda sofraya gelir. [6]

Söke

Mahreç işareti · No 1755 · 2025

Söke Kulak Tatlısı

Ceviz, susam ve leblebili harçla sarılan, tepsiye dik dizilip şerbetlenen hamur tatlısı.

Zeytinyağlı hamur yaklaşık 3 mm kalınlığında, 36 cm çapında açılır; içine ceviz, kavrulmuş susam, şeker ve şekerli leblebi konur.

Üç parmak kalınlığında kesilen rulolar tepsiye dik dizilir, tereyağı ile zeytinyağı karışımıyla fırınlanır ve şerbetlenir. [7]

Adıyla tescilli diğer lezzetler

Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün coğrafi işaret listesinden [8]. Hikâyeleri ve tarifleri tescil belgelerinden okunup buraya eklenecek.

Zeytin ve yağ

  • Aydın Memecik Zeytinyağı
  • Aydın Memecik Zeytini
  • Aydın Yamalak Sarısı Zeytini

Meyve ve yemiş

  • Aydın Kestanesi
  • Aydın Çam Fıstığı
  • Kuyucak Portakalı
  • Sultanhisar Çileği
  • Aydın Enginarı

Pide ve ekmek

  • Nazilli Pidesi
  • Karacasu Pidesi
  • Söke Pidesi
  • Söke Tahinli Pidesi
  • Yenipazar Pidesi
  • Bozdoğan Pidesi
  • Söke Tatlı Maya Ekmeği
  • Söke Peksimeti

Et ve sofra

  • Ortaklar Çöp Şiş
  • Dalama Tandırı
  • Olukbaşı Oğlak Çevirme
  • Dedebağ Keşkeği / Karacasu Keşkeği
  • İncirliova Deve Sucuğu
  • Bozdoğan Cevizli Sucuğu

Tatlı ve bal

  • Aydın Kabak Tatlısı
  • Dikmen Çiçek Balı / Dikmen Kekik Balı

Kaynaklar

  1. Aydın İnciri ürün şartnamesi (AB korumalı menşe adı, İngilizce) · Birleşik Krallık hükümeti yayını (GOV.UK), erişim 21.11.2026
  2. Çine Köftesi coğrafi işaret tescil belgesi (No 397, 29.11.2018) · Türk Patent ve Marka Kurumu, erişim 21.11.2026
  3. Aydın Yuvarlaması coğrafi işaret tescil belgesi (No 1198, 18.08.2022) · Türk Patent ve Marka Kurumu, erişim 21.11.2026
  4. Germencik Ekşili Tavuk coğrafi işaret tescil belgesi (No 607, 23.11.2020) · Türk Patent ve Marka Kurumu, erişim 21.11.2026
  5. Nazilli Kar Helvası coğrafi işaret tescil belgesi (No 354, 31.05.2018) · Türk Patent ve Marka Kurumu, erişim 21.11.2026
  6. Söke Kulak Çorbası coğrafi işaret tescil belgesi (No 1761, 18.08.2025) · Türk Patent ve Marka Kurumu, erişim 21.11.2026
  7. Söke Kulak Tatlısı coğrafi işaret tescil belgesi (No 1755, 25.07.2025) · Türk Patent ve Marka Kurumu, erişim 21.11.2026
  8. Aydın'ın coğrafi işaretli ürünleri (Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Mart 2026 verisi) · Aydın Ses Gazetesi, erişim 21.11.2026